In de Haringvliet ligt het eiland Tiengemeten. Ik was erg nieuwsgierig naar dit eiland aangezien het ook een ideale habitat biedt voor trekvogels. Hierom besloot ik een paar dagen geleden om dit eiland in mijn eentje eens te bezoeken.

Het eiland is in beheer van Natuurmonumenten. Via de pont bij Zuid-Beijerland kun je bij het eiland komen. Ik keek er erg naar uit om de pont te nemen. Ik vind het altijd een bijzondere ervaring om met een pontje ergens te kunnen komen. De pont vaart om het uur dus als je hem mist moet je helaas een uur wachten. Ik was gelukkig op tijd. Toen ik op het eiland aankwam zag ik meteen het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten. Hier heb ik kort gesproken met twee enthousiaste medewerkers van Natuurmonumenten. Zij konden mij vertellen waar ik de meeste kans van slagen had om de trekvogels te kunnen zien wat mij erg enthousiast maakte. Ik had namelijk het idee dat er nog weinig trekvogels zouden zijn omdat het begin november is. De piek van trekvogels is meestal in oktober. Zo ging ik op pad richting de aangewezen punten.

Ze adviseerden mij om om het gebouw heen te lopen en dan links af te slaan. Hier kon je in één rechte lijn direct naar de andere kant van het eiland wandelen. Tijdens het eerste stuk kom je een aantal bewoonde huizen tegen want er wonen nog steeds negen mensen op dit eiland, wat erg bijzonder is maar tegelijkertijd ook een privilege. Zij wonen midden in een natuurgebied afgelegen van de rest van de wereld. Om weer in de bewoonde wereld te komen moeten ze toch met de boot weer naar het vaste land komen. Daarentegen leven ze op een geweldige plek met veel mooie vogels en dieren om zich heen waar velen van dromen.

De geschiedenis van het eiland is ook erg interessant. Dit eiland bleek eerst een zandbank te zijn geweest wat daarna met dijken is drooggelegd tussen 1750 en 1860 om akkers te creëren. Hierna is door middel van Europese subsidies het mogelijk gemaakt om hier een natuurgebied van te maken. De dijken zijn op verschillende plekken opengebroken zodat getijden weer plaats konden vinden. Dit heeft ervoor gezorgd dat er weer water werd aangevoerd over het eiland. In de zomer staat een gedeelte droog maar in de winter geeft dit een uitstraling van een moeras en de mogelijkheid voor een mooi ecosysteem met (broed)vogels. De moerassig uitstraling was nu zeker aanwezig. Het was erg mooi om te zien. De zon stond goed en er was weinig bewolking. Zo kon ik op het hoogste uitkijkpunt een mooi overzicht krijgen van een stuk van het eiland.    

Aangezien er zoveel te bewonderen was heb ik alleen de rechterkant van het gebied kunnen zien  waar zich ook de oude akkers bevinden. Tijdens deze wandeling heb ik verschillende de Schotse hooglanders ontmoet, verschillende vogels zoals zwanen, grote zilverreiger, fuut, meerkoet, krakeenden, kramsvogels, buizerd, putters en een torenvalk maar ook al sommige wintergasten zoals de brandgans.

Het eiland is in mijn ogen voornamelijk een moerassig gebied wat  goede omstandigheden biedt voor watervogels en zangvogels. In het oosten heb je de oude akkers wat veel weidevogels maar ook reeën aantrekt. Erg leuk weetje: de reeën zwemmen van het vaste land door de Haringvliet naar dit eiland. Ik heb niet veel trekvogels kunnen zien maar wel erg veel zwanen en meerkoeten. Van de meerkoeten waren er honderden verdeeld over het eiland. Dit was erg indrukwekkend om zoveel meerkoeten samen te zien.  Het blijkt dat meerkoeten in het najaar verzamelen op bepaalde plekken om te overwinteren. Dit kan wel oplopen tot 10.000 op verschillende meren in Nederland.

Ik ben op de Tiengemeten geweest van tien tot drie maar heb in deze tijd maar 10,67 kilometer gelopen. Dit betekent dat ik maar 2 kilometer per uur heb gelopen. Dit geeft wel aan hoe mooi en interessant ik het gebied vond om op vele plekken even stil te willen staan. Het heeft zowel een mooi verhaal in de cultuurhistorie als momenteel in de natuur. Hierom een tip om er ook eens heen te gaan. Het is zeker één van mijn favoriete plekken geworden en ik kan niet wachten om de andere helft van het eiland te gaan ontdekken.

Naast de foto’s heb ik ook een vlog gemaakt van mijn ervaring op dit eiland. Je kunt deze vinden op mijn Youtube kanaal https://www.youtube.com/watch?v=pBUtRrF2lis of op mijn website https://michasnatuurbelevingen.com/.

Mijn broer zei: “Als je damherten wilt zien dan moet je naar de Amsterdamse waterleidingduinen”, toen ik vertelde dat ik herten wilde fotograferen. Laat dat nou net ook de plek zijn waar ik voor mijn studie een klein onderzoek moest doen naar verbranding als beheermaatregel van het duingebied. Om de mooiste foto’s te maken zorgden we ervoor dat we op een zaterdagochtend met zonsopkomst bij de Amsterdamse waterleidingduinen waren. Als traktatie hing er ook nog een mooie mist over het gebied. Als eerste kwamen we een paartje zwanen tegen die zich aan het wassen waren. Tegen het licht in kreeg je de mooiste mistfoto’s (zie foto 6, 7, 20 en 26).

Een bezoekje waard…

Het is een zeer mooi gebied om te bezoeken ( zie foto 9, 10, 21, 22 en 23). In het gebied kun je heerlijk wandelen en met zekerheid kom je ook verschillende damherten tegen. De één met een mooier gewei dan de ander. Zo hadden we een hert gespot tussen de meidoornen die lekker in zijn eentje aan het grazen was. Hij had het mooiste gewei die wij die dag hebben gezien (zie foto 15). Naast damherten leven er ook twee vossenfamilies. Met een beetje geluk kom je deze mooie dieren tegen. Er bevindt zich ook een groep aalscholvers. Erg mooi om te zien dat deze samen met andere vogels kunnen leven, zoals met de slobeend.  Tip! Neem een verrekijker mee want de damherten zijn niet altijd even dichtbij.

In de Amsterdamse waterleidingduinen heb je verschillende wandelpaden, maar wat het nog leuker maakt om hier te wandelen is dat je van de paden af mag. Hierdoor kan je langs de stromende watergangen (zie foto 10 en 24) lopen en kun je je ook heerlijk afzonderen. Het water is er enorm helder waardoor je zo de bodem kunt zien van de watergangen.

Waterwingebied

De Amsterdamse waterleidingduinen is een waterwingebied in Noord-Holland waar het water door Waternet wordt gereguleerd voor Amsterdam. Naast dat Waternet hier het waterschap beheert is de Amsterdamse waterleidingduinen ook een onderdeel van Kennemerland-Zuid, een Natura-2000 gebied. In dit Natura-2000 gebied worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit (soortenrijkdom) te behouden. De Amsterdamse waterleidingduinen zorgt al sinds 1853 voor het water van Amsterdam. Weetje! Het is tevens het eerste drinkwaterbedrijf in Nederland. Je kon toendertijd voor 1 cent een emmer met schoonwater kopen. De duinen in deze omgeving kennen een rijke geschiedenis en staan voor natuur, recreatie en watervoorziening. De kwaliteit van de watervoorziening hangt mede af van de kwaliteit van de natuur in de duinen.

Achteruitgang duingraslanden

De duingraslanden (zie foto 13 en 14) in dit gebied gaan sterk achteruit door de verkeerde vegetatie die opkomt zoals zandzegge, riet, grijskronkelsteeltje en gewoon dikkopmos. Eén van de redenen van de achteruitgang is de stikstofdepositie*. De stikstofdepositie zorgt er voor dat vergrassing en verstruweling** van duingraslanden juist meer kans krijgen doordat het kale zand wordt vastgelegd. Daarnaast zorgt de stikstofdepositie ervoor dat kalkrijke duinen sneller ontkalken waardoor verruiging optreedt. Een ander probleem heeft verband met de konijnenpopulatie. De konijnenpopulatie neemt af waardoor de ruige grassen de mogelijkheid krijgen om dominant te kunnen worden. Hierdoor krijgen goede soorten weinig kans wat gelijk staat aan de achteruitgang van de duingraslanden. Mogelijke herstelmaatregelen voor duingraslanden kunnen zijn plaggen, begrazing, de aanleg van stuifplekken en het verwijderen van struweel. Dit leidt tot een gedeeltelijk herstel van de duingraslanden.

Naast al de theoretische feiten is het dus een heel mooi gebied om te bezoeken. Maar ook erg leuk vanwege het leven dat je tegenkomt. Het is een erg levendig gebied. Mocht je naar de Amsterdamse waterleidingduinen willen dan dien je wel een kaartje te hebben. Deze kosten 1,50 per stuk en kunnen gekocht worden via de website van Waternet: https://awd.waternet.nl/bezoek/toegangskaarten/dagkaart

*Stikstofdepositie – De betekenis van stikstofdepositie is dat de stikstof die in de grond terecht komt zorgt dat de bodem meer voedingsstoffen krijgt. Dit lijkt positief maar er zijn zeldzame planten die juist leven op gronden waar weinig voedingsstoffen zijn zoals het geval is bij duingraslanden. De vegetatie die leeft van voedingrijke bodems, zoals brandnetels, verdrijven daarmee de huidige vegetatie. Soorten als brandnetels zullen dan domineren waardoor andere soorten verdwijnen.

**Verstruweling – Struweel bestaat uit struiken tussen 1 en 5 meter hoog. Hier vallen bomen en graslanden bijvoorbeeld niet onder. Verstruweling gebeurt als graslanden niet gemaaid worden. Dan krijgen plantensoorten die struiken vormen een kans om groot te worden.

Nadat we vorig weekend over de Oesterdam waren gereden hebben we verschillende meren gezien. Eén daarvan trok mijn aandacht. Namelijk het Markiezaatsmeer. Nadat ik verder onderzoek had gedaan bleek het een natura 2000-gebied te zijn waardoor het mijn aandacht nog meer trok. Er zijn 162 Natura 2000-gebieden in Nederland. Deze zijn er om de biodiversiteit te beschermen en te versterken. Het gaat dan om de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn. Om hier meer informatie over te vinden raad ik je aan om de site natura2000.nl te bezoeken.

Op de parkeerplaats aangekomen konden we twee kanten op. Namelijk naar rechts naar de vogelhut of naar links een pad op dat weer naar verschillende andere routes leidde. We besloten links te gaan. Eerst hebben we een klein stukje de zwart-gele route gevolgd, daarna een stukje blauw-geel en daarna weer de zwart-gele route rechtsaf. Dit is allemaal zichtbaar op de routekaart tussen mijn foto’s.

Wat meteen opviel was het aanwezige geluid van ganzen. We zagen ze niet maar hoorden ze erg goed. Er vlogen ook steeds ganzen voorbij die naar de richting van het geluid vlogen. Wij besloten graag deze ganzen te willen ontmoeten. Als eerste kwamen we bij een kleine plas waar vier konijnen vrolijk aan het huppelen waren. 1 Zwarte en 3 bruine. Iets meer in de verte zagen we IJslandse paarden. We liepen langs een hek van ijzerdraad en prikkeldraad wat wel even het gevoel gaf dat we in het buitenland waren. Het was ijskoud omdat het net gevroren had.

Uiteindelijk bij de ganzen aangekomen zagen we tussen de 500 á 800 ganzen. Het was in ieder geval niet te tellen en er kwamen steeds meer ganzen bij. Het zijn eigenlijk gewoon prachtige dieren. Ik heb twee ganzensoorten kunnen spotten en dat was de kolgans en de brandgans. Dit is wel bijzonder want de brandgans staat op de lijst van de beschermde soorten voor dit Natura 2000-gebied. De brandgans broedt niet bij Het Markiezaatsmeer maar komt hier overwinteren. Ze komen ook in het noorden van Nederland veel voor. De gans heeft een zwarte nek met witte wangen. Als ze vliegen zie je een duidelijk onderscheid tussen de zwarte nek en de witte buik.

Op het moment dat ik de ganzen aan het fotograferen was maakte ik één van de mooiste momenten uit mijn leven mee. Plotseling vlogen alle ganzen op een twintigtal ganzen na de lucht in. Dit maakt een enorm hard fladderend geluid. Dit gebeurde zo plotseling dat ik het helaas niet vast heb kunnen leggen. De ganzen hebben een paar minuten al gakkend rond gevlogen boven ons hoofd waardoor er een deken van 500 ganzen boven ons hoofd vloog. Dit was zo mooi dat ik er even stil bij heb gestaan om alleen maar te kijken. Ik ben er nu nog steeds van onder de indruk. Wat is de natuur toch mooi. Veel mensen vinden ganzen vervelend maar ik het vind het machtig mooie beesten. Maar dat had ik al gezegd.

Het meer zelf hebben we niet heel goed kunnen ervaren maar dat gaan we de volgende keer doen. Dan zullen we de route nemen naar de vogelkijkhut.

In Zeeland kan je de Oesterdam (N659) vinden die van Tholen naar Rilland loopt. Langs de Oesterdam vind je aan de buitenkant zeewater van de Noordzee en aan de binnenkant vind je wateren zoals Zoommeer, Binnenschelde, Schelde-Rijnkanaal en Markiezaatsmeer. Dit zijn allemaal zoetwatergebieden. Het Markiezaatsmeer is een beschermd natura 2000-gebied. Het bestaat uit een zoetwatermoeras wat plek biedt voor vele broedvogels.

Naast deze mooie wateren heb je ook de Schakerloopolder. Het is een klein gebied maar erg mooi. Dit gebied vind je aan de kant van Tholen. Er zijn veel watervogels te vinden zoals hierboven op de foto’s is te zien. Dichtbij verbleven verschillende eenden genaamd de wilde eend, slobeend en de smient. Wat verderop zag je een hele groep met wulpen. Deze stonden allemaal stokstijf stil. Ze waren helaas wat te ver weg om een goede foto van te nemen. Naast deze vogels waren er nog een paar andere watervogels zoals de scholekster en de steenloper.

23-01-2022

Vandaag ben ik met mijn vriend de 5 kilometer wandeling gaan maken op het landgoed Plantloon. De reden dat dit landgoed mijn aandacht trekt is dat ik met mijn klasgenoten momenteel bezig ben met het maken van een rapport over de omgeving van Waalwijk. Hierbij heb ik vernomen dat de drie grootste onderwerpen op dit landgoed cultuurhistorie, natuur en uiteraard recreatie zijn. 

Ik was erg nieuwsgierig naar de cultuurhistorie. We hebben de auto neergezet op de kleine parkeerplaats op de Burgemeester Smeelelaan. Zodra je het landgoed binnen loopt zie je aan je rechterzijde al het Galgenwiel, een wiel dat is ontstaan in 1658 toen de Hoevenaarsdijk bezweek. Ongeveer 100 meter verder kom je ook de schietbaan tegen. Dit is een grote heuvel die gelijk in het oog springt. Deze schietbaan is in 1936 aangelegd voor de Waalwijkse burgerwacht. Dit zijn vrijwilligers die ondersteuning boden bij het handhaven de orde en rust. De baan zelf was 100 meter lang en eindigde met een kogelvanger. Echter in 1940 was de baan opgeheven door de Duitsers (De Potter, 2021). 

Een stuk verder lopen we over een brug het Galgenwiel over een heel stuk bos in. Dit is een combinatie van dennen, berken, beuken en eikenbomen. Er is veel belangstelling met name van gezinnen en hondenbezitters. Wat me wel opvalt is dat er in het begin staat honden aan de lijn maar ik denk dat ik wel voor 90% de honden los heb zien lopen. Wellicht dat in de winter de regels hiervoor anders zijn. Op een gegeven moment verschijnen de beukenlanen. De lanen zijn heel statig en gaan zo diep in de verte dat het een bijzondere indruk achterlaat. Ik vraag me af hoe het hier is in de zomer of in de herfst. 

Na een stuk te hebben gewandeld komen we aan de linkerkant een heel mooi boerderijtje tegen. Je kan zien dat hier veel geschiedenis heeft afgespeeld. Voor de boerderij staat ook nog een eeuwen oude kar die vroeger getrokken werd voor op het land. 

We vervolgen onze weg rechtdoor maar ineens zijn we de route pijlen kwijt. We zijn maar op avontuur verder gelopen maar toen we ineens een fietspad tegen kwamen waren we toch maar even gaan kijken. We bleken ver van de route te zijn afgedwaald. We zijn teruggelopen en kwamen uiteindelijk de rode pijl weer tegen. Blijkbaar had een grappenmaker de pijl rechtop van rechtdoor neergezet in plaats van linksaf. 

Weer op de juiste route valt ons op dat we verschillende spechten horen. We proberen ze te zoeken maar ze lijken te ver weg voor mijn verrekijker. Dan opeens horen we het geluid van een specht maar een stuk lager en heftiger van geluid. We gaan op het geluid af en ineens was het geluid achter ons. We zien daar een prachtige zwarte specht. We staan stil en filmen de specht. Met mijn verrekijker heb ik de specht scherper kunnen zien. Een mooi rood kapje en flinke klauwen.

Nadat de specht wegvloog vervolgden we onze weg langs een smal laantje met Amerikaanse eiken. Het valt me op dat aan de linkerkant rabatten liggen. Achter elkaar het hele laantje lang. Ik had van rabatten gehoord maar niet dat ze hier waren. Dus een leuke verrassing erbij. 

Aan het einde van het laantje zien we de lang verwachte plek waar restanten liggen van de oude turfvaart. Dit vond plaats rond de 14e eeuw. Dit is voor de eerste keer dat ik een duidelijk bordje zie waarop informatie staat over de cultuurhistorie.  Een stukje verder zie je de bekende hoeve en boerderij Plantloon. De boerderij ziet er klein maar heel mooi en ouderwets uit. Je waant je hierdoor een klein beetje terug in de tijd. 

Een stukje verderop zijn we uitgekomen aan het andere uiteinde van het Galgenwiel. Het water van het Galgenwiel is zwart en staat stil. Doordat het zo stil staat zie je de bomen aan de zijkant zeer goed gereflecteerd in het water. Dit ziet er prachtig uit en het lijkt net een onderwaterwereld. Ook loop ik langs iets kleurigs dat op de grond ligt. Eerst loop ik voorbij omdat het zo klein is. Maar het blijft in mijn hoofd dus ik loop terug. Het blijkt een mooie wants te zijn. Hij leeft helaas niet meer maar ik heb nog wel een mooie foto ervan kunnen maken. Er zijn honderden soorten wantsen in Nederland. Wantsen drinken allemaal sappen. De ene drinkt bijvoorbeeld plantensappen en de ander insectensappen. Dit doen zij met hun snuit. Dit is een meidoornkielwants. Wantsen lijken op kevers maar hebben een paar verschillen. Eén verschil is dat zij een schild hebben boven de vleugels. 

Het is een geweldig landgoed en echt de moeite waard. Ik hoop dat Natuurmonumenten in de toekomst wel meer bordjes zal plaatsen met verhalen over de cultuurhistorie.